Porady logopedyczne

Propozycje zabaw i ćwiczeń wspomagających mowę dziecka

Uwaga, otwiera nowe okno. PDFDrukujEmail

Wpisał Wioletta Głomska Poniedziałek, 06. Lipiec 2009 16:07

Normal 0 21 false false false MicrosoftInternetExplorer4 /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:Standardowy; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin:0cm; mso-para-margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:10.0pt; font-family:"Times New Roman"; mso-ansi-language:#0400; mso-fareast-language:#0400; mso-bidi-language:#0400;}

Propozycje zabaw i ćwiczeń wspomagających mowę dziecka

 

Ćwiczenia oddechowe 

 

Ćwiczenia polegają na poruszaniu wykonanych przez siebie zabawek wydychanym powietrzem. Rodzic może pomóc dziecku podczas przygotowywania zabawek.

 Zapraszam do wspólnej zabawy. Powodzenia !

ü      Przygotuj gałązkę lub patyk, wstążki, papierki po cukierkach, orzechy, kasztany, szyszki. Wstążki z zawieszonymi ozdobami należy przywiązać do gałązek. Unieś gałązki przed sobą na wysokości warg. Teraz należy wziąć głęboki wdech nosem i wypuścić powietrze zaokrąglonymi ustami.

(Ułożenie ust będzie takie samo jak w trakcie wymowy głoski u).

ü      Weź książkę i połóż się wygodnie na plecach. Książkę połóż powyżej pępka. W czasie wdechu książka unosi się i opada w czasie wydechu.

(Sposób na naukę oddechu dolnożebrowo- przeponowego w pozycji leżącej).

ü      Stań w lekkim rozkroku. Wyprostuj ręce wzdłuż tułowia, plecy proste, usta zamknięte. Przygotuj się do wdechu powietrza nosem. Wolno podnieść ręce ku górze. Powietrzem wdychanym przez nos wypełnij płuca (przy wdechu rozszerzają się dolne żebra i nieco uwypukla się brzuch). Wypuść powietrze ustami.

ü      Przygotuj kilka piórek i wycięte koło (poproś osobę dorosłą o pomoc przy jego wycięciu). Przymocuj na koło piórka i nadmuchany balon. Następnie nabierz powietrze nosem, a potem wypuść je ustami.

ü      W pudełku po czekoladkach wytnij kwadrat z dna i pokrywy pudełka, a wewnątrz przymocuj dwa suche liście na nitkach. (Aby swobodnie trzymać pudełko możesz dorobić uchwyt). Nabierz dużo powietrza. Następnie wydychaj je najdłużej jak się da.

 

 

Opracowała: Anna Gabrych

 

 

 

 

Usprawnianie narządów artykulacyjnych

 

Rodzic lub nauczyciel czyta tekst, a dziecko wykonuje wszystkie ćwiczenia, zapisane w nawiasach.

BAJKA O PRZYJACIOŁACH Z SOSNOWEGO LASU

 

Pewnego wiosennego dnia w Sosnowym Lesie ktoś głośno zaryczał: aaa, eee, ooo (dzieci naśladują te odgłosy). Zwierzęta wystraszyły się: yyy (naśladujemy odgłosy). Miś postanowił, że trzeba zorganizować wyprawę do miejsca, z którego dochodziły odgłosy. Zebrali się przy źródełku (język kierujemy w stronę gardła). Zając, miś i wiewiórka wbiegli na polanę pełną kwiatów i wąchali je (wciągamy powietrze nosem, wypuszczamy buzią). Sroka wzniosła się w powietrze (język kierujemy w stronę nosa) i przyjaciele wyruszyli za nią. Wkrótce misiowi zaczęło coś piszczeć w brzuchu więc wszyscy postanowili zrobić sobie przerwę na posiłek. Zając wyjął z plecaka śniadanie i chrupał świeżą marchewkę (dzieci udają żucie), miś wyciągnął poziomkowy dżem (oblizujemy usta dookoła), a wiewiórka była tak wystraszona, że nie mogła nic jeść. Po skończonej uczcie ząbki i policzki (czubkiem języka przesuwamy po zębach, a potem po policzkach). Przed nimi była jeszcze długa wędrówka w głąb lasu. Spacerowali wzdłuż strumyka, przeskakując z kamienia na kamień (językiem przesuwamy po zębach). Nagle znowu usłyszeli okrzyki: aaa, ooo, uuu (naśladujemy odgłosy). Bohaterowie schowali się za wysoki kamień. Sroka postanowiła usiąść na czubku sosny i spojrzeć w dal (język wysuwamy do przodu), lecz niczego nie dojrzała. Zwierzęta wychyliły się i zobaczyły coś bardzo dziwnego: ktoś wysoko podskakiwał, był okryty kolorowym workiem i głośno krzyczał. Wszyscy patrzyli na zjawę i otworzyli ze zdziwienia pyszczki (otwieramy szeroko buzie). Stwór wychylił się z worka i wtedy przyjaciele uśmiechnęli się z ulgą (szeroko uśmiechamy się). Nie był to żaden stwór, tylko lis. Podeszli do niego, aby się przywitać (przesyłamy całusy). W doskonałych humorach wszyscy wrócili do domu na podwieczorek.

 

 

 

Opracowała: Anna Gabrych

 

 

trudna gloska r

Uwaga, otwiera nowe okno. PDFDrukujEmail

Wpisał Wioletta Głomska Poniedziałek, 06. Lipiec 2009 15:53

Normal 0 21 false false false MicrosoftInternetExplorer4 /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:Standardowy; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin:0cm; mso-para-margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:10.0pt; font-family:"Times New Roman"; mso-ansi-language:#0400; mso-fareast-language:#0400; mso-bidi-language:#0400;}

Trudna głoska r

Głoska r jest jedną z najtrudniejszych pod względem artykulacyjnym. Dzieci wymawiają ją dopiero w wieku 5-6 lat, a niekiedy nawet później. Wcześniej jej zastępowanie głoskami j lub l jest prawidłowością rozwojową.

 

Wadliwa artykulacja głoski r

Wadliwa wymowa dźwięku r jest jedną po sygmatyzmie (syn. seplenienie) często występującą wadą wymowy u dzieci – nazywana jest rotacyzmem lub reraniem.

Ze względu na sposób zaburzonej artykulacji głoski r wyróżnia się następujące rodzaje rotacyzmu: mogirotacyzm, pararotacyzm, rotacyzm właściwy.

Mogirotacyzm to rodzaj rotacyzmu charakteryzujący się opuszczaniem głoski r, jako jednego ze składników wyrazu.

Pararotacyzm polega na zastępowaniu głoski r innymi głoskami, wymawianymi prawidłowo, najczęściej l, rzadziej j, sporadycznie d, n, u, w.

Rotacyzm właściwy to rodzaj rotacyzmu polegający na tworzeniu zamiast głoski r dźwięku zdeformowanego nie występującego w systemie fonetycznym języka polskiego (dzieje się tak, na skutek zmiany miejsca artykulacji). W obrębie rotacyzmu właściwego najczęściej pojawiają się następujące formy wadliwe:

o       rotacyzm języczkowy (syn. uwularny, tzw. r francuskie);

o       rotacyzm boczny  (syn. lateralny);

o       rotacyzm wargowy (syn. labialny);

o       rotacyzm krtaniowy (syn. welarny);

o       rotacyzm gardłowy (syn. faryngealny);

o       rotacyzm miedzyzębowy (syn. interdentalny).

 

Opis artykulacji głoski r

Natomiast prawidłowa artykulacja głoski r powstaje wskutek szybkich i delikatnych uderzeń czubka języka o wałek dziąsłowy, znajdujący się za górnymi zębami. Jej prawidłowe tworzenie następuje podczas, gdy język pozostaje szeroki, a jego boki dotykają zębów trzonowych, przyjmując pewną, stałą pozycję, zwłaszcza przednia część języka powinna być ruchliwa i elastyczna. Głoska r powstaje wskutek szybko następującego po sobie zamykania i otwierania rezonatora artykulacyjnego za pomocą wibrującego czubka języka. Wargi są przy tym lekko rozchylone, podniebienie miękkie jest uniesione i zamyka drogi do jamy nosowej.

Przyczyny rotacyzmu

Do najczęstszych przyczyn wadliwej wymowy lub braku wymowy głoski r należą:

·        nieprawidłowa budowa narządów artykulacyjnych;

·        mała sprawność języka;

·        nieprawidłowe naśladownictwo;

·        nieprawidłowe słuchowe różnicowanie dźwięków.

 

Ćwiczenia wspomagające prawidłową wymowę głoski r

Ćwiczenia, których celem jest usprawnienie i doprowadzenie do wibracji czubka języka.

Zestaw ćwiczeń:

·        rozciąganie leżącego swobodnie w jamie ustnej języka, tak aby jego boki dotykały zębów trzonowych, a następnie wysuwanie języka;

·        dotykanie językiem górnych zębów i liczenie ich;

·        zdmuchiwanie skrawków papierków z języka;

·        ssanie cukierków czubkiem języka;

·        odklejanie czubkiem języka chrupek kukurydzianych przyklejonych do podniebienia;

·        kląskanie językiem;

·        zlizywanie z przedniej części podniebienia twardego czekolady, miodu lub dżemu;

·        śpiewanie melodii na sylabach la, le, lo, lu, ly;

·        naśladowanie dźwięków, np. odgłosu zwierząt, warczenia samochodu, motoru;

·        Szybkie i delikatne wymawianie dziąsłowych głosek t i d oraz t, d, n.

 

 

 

 

Opracowała: Anna Gabrych

 

SYGMATYZM

Uwaga, otwiera nowe okno. PDFDrukujEmail

Wpisał Wioletta Głomska Poniedziałek, 06. Lipiec 2009 12:59

Sygmatyzm (syn. seplenienie)

Sygmatyzm to rodzaj dyslalii polegający na nieprawidłowej artykulacji spółgłosek dentalizowanych: s, z, c, dz, sz, ż, cz, dż, ś, ź, ć, dź.
Ze względu na sposób wadliwej realizacji dźwięków wyróżnia się następujące rodzaje sygmatyzmu: mogisygmatyzm, parasygmatyzm, sygmatyzm właściwy.
Mogisygmatyzm to rodzaj sygmatyzmu charakteryzujący się opuszczaniem dźwięku lub dźwięków.
Parasygmatyzm to rodzaj sygmatyzmu polegający na zastępowaniu jednych głosek dentalizowanych innymi, realizowanymi prawidłowo. Najczęściej spotykane substytucje to:
1)    głoski sz, ż, cz, dż zastępowane są głoskami łatwiejszymi: s, z, c, dz;
2)    szeregi s, z, c, dz oraz sz, ż, cz, dż zastępowane są szeregiem ś, ź, ć, dź;
3)    spółgłoski dentalizowane dźwięczne zastępowane są spółgłoskami dentalizowanymi bezdźwięcznymi;
4)    pewne głoski detalizowane mogą być mylone z innymi, zazwyczaj z tymi, przez które były zastępowane we wcześniejszej fazie rozwoju mowy.
Sygmatyzm właściwy polega na deformacji spółgłosek dentalizowanych (s, z, c, dz, sz, ż, cz, dż, ś, ź, ć, dź). Najczęściej spotykane jest seplenienie międzyzębowe, wargowo – zębowe, boczne i przyzębowe.
Przy wymowie międzyzębowej nieprawidłowe jest ułożenie języka. Język wsuwa się między zęby, jest spłaszczony, a powietrze rozprasza się po całej powierzchni. Opuszczenie dolnej szczęki (żuchwy) powoduje brak dentalizacji (zbliżenie dolnego i górnego łuku zębowego). Brzmienie głosek sz, ż, cz, dż zbliżone jest do brzmienia głosek syczących.
Artykulacja wargowo – zębowa tych głosek polega na niewłaściwym ułożeniu narządów artykulacyjnych, tzn. stykaniu się dolnych siekaczy z górna wargą lub górnych siekaczy z dolną wargą. Język nie bierze udziału w artykulacji.
Przy wymowie bocznej dziecko nie emituje powietrza w linii prostej, lecz z jednej (prawej lub lewej) strony lub z obu stron. Prąd powietrza wydechowego wydostaje się szerokim strumieniem, co powoduje zniekształcenie brzmienia głosek.
Seplenienie przyzębowe charakteryzuje się płaskim ułożeniem przedniej części języka, która przylega do wewnętrznej strony siekaczy. Powietrze przechodzi szerokim strumieniem, w efekcie czego brzmienie głosek jest przytępione.
Seplenienie jest najczęściej spotykanym zaburzeniem artykulacji u dzieci. Powstaje najczęściej ono w okresie kształtowania się mowy. Wśród przyczyn, które mogą powodować seplenienie, wymienia się:
•    nieprawidłową budowę anatomiczną narządów mowy;
•    nieprawidłowy słuch;
•    naśladownictwo;
•    nieprawidłowy zgryz, anomalie zębowe, zbyt wysklepione podniebienie;
•    niesprawny język, wargi;
•    choroby górnych dróg oddechowych.
Jeśli zauważymy, że dziecko sepleni, powinniśmy skontaktować się z logopedą, który przeprowadzi badanie i udzieli wskazówek dotyczących poprawnego wymawiania głosek.
A oto kilka ćwiczeń i zabaw ortofonicznych, wspomagających wyeliminowanie błędnej artykulacji głosek szeregu szumiącego (sz, ż, cz, dż):
    wąchanie kwiatków – wciągamy powietrze nosem, wypuszczamy ustami;
    zdmuchiwanie skrawków papierków, świecy (pamiętając o zasadzie prawidłowego oddechu);
    przeżuwanie;
    ziewanie;
    ściąganie i rozciąganie warg;
    robienie ryjka, jak u świnki;
    cmokanie;
    parskanie;
    wysuwanie języka jak najdalej w dół;
    unoszenie języka ku górze w kierunku nosa;
    wysuwanie języka w lewo, w prawo.
Pamiętajmy, aby powyższe ćwiczenia wykonywać przed lustrem.



Opracowała: Anna Gabrych
   

Zaburzenia systemu fonologicznego, leksykalnego i gramatycznego u dzieci z opóźnionym rozwojem mowy.

Uwaga, otwiera nowe okno. PDFDrukujEmail

LAST_UPDATED2 Wpisał Wioletta Głomska Niedziela, 01. Czerwiec 2008 19:11

Więcej: Zaburzenia systemu fonologicznego, leksykalnego i gramatycznego u dzieci z opóźnionym rozwojem mowy.

 

Ćwiczenia i zabawy logopedyczne .

Uwaga, otwiera nowe okno. PDFDrukujEmail

LAST_UPDATED2 Wpisał Wioletta Głomska Poniedziałek, 12. Maj 2008 18:56

 

 

Prawidłowe wymawianie dźwięków mowy nie jest możliwe bez umiejętności prawidłowego oddychania, bez wykorzystania w pełni głosu, bez odpowiedniej sprawności narządów artykulacyjnych, warg, języka, podniebienia miękkiego i żuchwy.
Ważnym elementem jest również sprawność w zakresie słuchu fonematycznego, który gwarantuje odpowiednie brzmienie dźwięków mowy. Wymagania, jakie mowa staawia mięśniom oddechowym, mięśniom krtani, gardła i jamy ustnej są bardzo duże. Przede wszystkim chodzi o szybkość wykonywanych  ruchów, precyzję i rytmiczność.Toteż narządy mowy trzeba tak ćwiczyć, by wypracować zręczne i celowe ruchy warg, języka i podniebienia. Musimy mieć wyczucie danego ruchu i położenia poszczególnych narządów mowy.
Czy zdajemy sobie sprawę, jaka trudność sprawia małemu dziecku poprawna artykulacja, jak musi mieć sprawne narządy mowy, aby wymowa była prawidłowa ?
Dorośli często nie zwracają uwagi na staranność i dokładność artykulacji. Uważają, że jeśli dziecko nie ma rażącej wady wymowy, nie wymaga żadnych stymulujących  ćwiczeń.Tymczasem dzieci często mówią niewyraźnie, gdyż np. wargi są zupełnie bierne  w czasie mówienia, ruchy języka są uproszczone, schematyczne.
 Dlatego tak nieodzowne są ćwiczenia sprawności aparatu artykulacyjnego, które mogą być wykorzystane nie tylko przy korekcji zaburzeń mowy, ale też przy poprawianiu wyrazistości i płynności wymowy oraz w profilaktyce zaburzeń.
Oto propozycje kilku ćwiczeń narządów artykulacyjnych i ćwiczeń oddechowych, które zarówno nauczyciele jak i rodzice mogą wykorzystać w trakcie zabawy z dzieckiem.

 

 Ćwiczenia warg  :
    
•nadymanie policzków ,usta ściągnięte-zabawa w nadmuchiwanie baloników,
•cmokanie, posyłanie buziaczków,
•utrzymanie słomki między nosem ,a wargą górną- zabawa w „wąs”,
•parskanie wargami zabawa w „motor”,
•wyraźne wymawianie głosek w parach :
   e- o  naśladowanie samochodu policyjnego,
  i- u  naśladowanie karetki pogotowia,
  e- u  naśladowanie straży pożarnej.

 

 Ćwiczenia podniebienia miękkiego:

•ziewanie – zabawa śpiący miś,
•kaszlenie z wysuniętym na zewnątrz językiem,
•chrapanie na wdechu i wydechu,
•wymawianie sylab z głoskami tylnojęzykowymi k ,g , h - np. .zabawa w „kury”  : ko , ko,
•Oddychanie wyłącznie przez usta.

 

 Ćwiczenia języka :

Wysuwanie języka na brodę zabawa „zmęczony pies”,
•Oblizywanie warg ,usta szeroko otwarte –wargi można posmarować miodem   –zabawa „ głodny miś”,
•Wysuwanie języka do przodu i cofanie w głąb jamy ustnej (bez kontaktu z   zębami) – zabawa „kukułka wylatuje z dziupli”,
•Wysuwanie języka szerokiego ,a następnie wąskiego-zabawa w „igłę i   materiał”.

 

Ćwiczenia oddechowe  :

•dmuchiwanie na wiatraczek,
•zdmuchiwanie papierków z  gładkiej  i  chropowatej powierzchni,
•przenoszenie drobnych  styropianów lub papierków za pomocą słomki,
•wymawianie  na wydechu samogłosek.

Wszystkie zaprezentowane ćwiczenia znajdują zastosowanie w zabawach. Dzieci bardzo lubią, gdy wykorzystujemy w  nich zabawki  lub postacie z bajek. 


                                                                                                         Logopeda
                                                                                                         Wioletta  Głomska

 

   

Więcej artykułów…

Strona 1 z 2